Lấn chiếm lòng lề đường bị xử lý như thế nào?
Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu của con người ngày càng tăng cao, ngày càng có sự phân hóa rõ hơn giữa giàu và nghèo. Để kiếm tiền nuôi sống gia đình, nhiều người phải vất vả mưu sinh nơi phố thị, biểu hiện rõ nét nhất là hàng loạt những điểm bán hàng tự phát xuất hiện ngày càng nhiều. Việc chiếm dụng lòng đường, vỉa hè làm nơi buôn bán không chỉ làm mất mỹ quan đô thị mà còn là một trong những nguyên nhân gây cản trở, ùn tắc giao thông và nảy sinh nhiều nguy cơ về tai nạn giao thông đường bộ. Như vậy, hành vi buôn bán lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường có vi phạm pháp luật không? Nếu có thì mức xử phạt đối với hành vi trên bị xử lý như thế nào?
* Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu của con người ngày càng tăng cao, ngày càng có sự phân hóa rõ hơn giữa giàu và nghèo. Để kiếm tiền nuôi sống gia đình, nhiều người phải vất vả mưu sinh nơi phố thị, biểu hiện rõ nét nhất là hàng loạt những điểm bán hàng tự phát xuất hiện ngày càng nhiều. Việc chiếm dụng lòng đường, vỉa hè làm nơi buôn bán không chỉ làm mất mỹ quan đô thị mà còn là một trong những nguyên nhân gây cản trở, ùn tắc giao thông và nảy sinh nhiều nguy cơ về tai nạn giao thông đường bộ. Như vậy, hành vi buôn bán lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường có vi phạm pháp luật không? Nếu có thì mức xử phạt đối với hành vi trên bị xử lý như thế nào?
* Khái niệm lề đường và lòng đường:
– Lề đường: là phần mép ở hai bên đường. Tác dụng của lề đường là bảo vệ mặt đường và lề đường là phần dành cho người đi bộ.
– Lòng đường: là phần giữa hai bên lề đường, đây là phần đường dành cho những phương tiện cơ giới khi tham gia giao thông.
* Nguyên nhân của việc lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường:
– Vỉa hè bị tận dụng thành nơi giữ xe, đặt biển hiệu quảng cáo, để bàn ghế hàng ăn, nước uống, bày bán các loại hàng hóa…; lòng đường trở thành điểm kinh doanh của các xe đẩy, hàng rong và thành nơi đậu đỗ xe của người mua hàng.
– Việc mua bán trên vỉa hè, lòng đường rất tiện lợi cho cả người bán lẫn người mua. Chỉ cần dừng xe ở lề đường là có thể nhanh chóng lựa chọn và mua sắm ngay những nhu yếu phẩm cần thiết. Người bán cũng dễ dàng tiếp xúc với nhiều khách hàng hơn lại không phải tốn tiền thuê mặt bằng.
– Chính vì những tiện lợi đó mà việc buôn bán, kinh doanh ở vỉa hè, lòng đường, các chợ tự phát dường như trở thành hình ảnh quen thuộc và việc mua bán ở lòng, lề đường cũng dần trở thành một thói quen ăn sâu vào nếp sống sinh hoạt của người dân.
– Hiện nay, tình trạng đó vẫn đang tiếp diễn và vẫn có xu hướng ngày càng gia tăng. Sự thiếu ý thức của cả người mua lẫn người bán; chế tài pháp luật vẫn chưa thực sự đủ để răn đe… nên tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường vẫn diễn ra thường xuyên, gây đau đầu các cơ quan quản lý đô thị cũng như lực lượng chức năng.
Dù mọi người đều nhận thức được việc lấn chiếm lòng lề đường là hành vi không đúng nhưng vẫn cố tình vi phạm, bởi lợi ích từ việc này là vô cùng lớn với họ.
* Vậy việc buôn bán ở hè phố, lòng đường có là hành vi vi phạm pháp luật không?
– Việc lấn chiếm lòng lề đường là một trong những nguyên nhân gây ùm tắc giao thông, đặc biệt là vào những giờ cao điểm. Việc đậu, đỗ xe dưới lòng đường để mua bán kinh doanh tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn giao thông, dễ xảy ra tai nạn, nhất là trên các đoạn đường quốc lộ, gần các khu công nghiệp, các điểm chợ tự phát…
Không thiếu trường hợp tai nạn xảy ra do tài xế không thể quan sát biển báo, đèn tín hiệu do bị biển hiệu quảng cáo che khuất, hoặc có trường hợp tai nạn xảy ra do phương tiện giao thông mất lái chạy lên hè phố và va chạm với người bán hàng lấn chiếm vỉa hè.
Bên cạnh việc làm mất mỹ quan đô thị, cản trở giao thông, gây ô nhiễm từ rác thải… lấn chiếm vỉa hè, lòng đường còn ẩn chứa mối nguy hiểm tiềm tàng về an ninh trật tự. Nhiều vụ trộm cắp, cướp, cướp giật đã xảy ra đối với người bán hàng rong, xe đẩy, hoặc các trường hợp đậu, đỗ xe trên hè phố, lòng đường để mua, bán mà không có người trông giữ.
– Pháp luật có quy định: “Lòng lề đường và hè phố chỉ được sử dụng cho mục đích giao thông”.
(Khoản 1 Điều 36 Luật Giao thông đường bộ năm 2008)
– Hơn nữa, tại khoản 2 Điều 35 Luật Giao thông đường bộ 2008 cũng có quy định những hành vi sau đây bị nghiêm cấm:
+ Họp chợ, mua, bán hàng hóa trên đường bộ;
+ Tụ tập đông người trái phép trên đường bộ;
+ Thả rông súc vật trên đường bộ;
+ Phơi thóc, lúa, rơm rạ, nông sản hoặc để vật khác trên đường bộ;
+ Đặt biển quảng cáo trên đất của đường bộ;
+ Lắp đặt biển hiệu, biển quảng cáo hoặc thiết bị khác làm giảm sự chú ý, gây nhầm lẫn nội dung biển báo hiệu hoặc gây cản trở người tham gia giao thông;
+ Che khuất biển báo hiệu, đèn tín hiệu giao thông;
+ Sử dụng bàn trượt, pa-tanh, các thiết bị tương tự trên phần đường xe chạy;
+ Hành vi khác gây cản trở giao thông.
Do đó, hành vi buôn bán trên vỉa hè, lòng lề đường, sử dụng vào những mục đích cá nhân, gây ảnh hưởng và cản trở đến người; giao thông hay các hoạt động bình thường khác thì bị coi là hành vi lấn chiếm lòng lề đường.
– Lấn chiếm vỉa hè, lòng đường là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Nếu vi phạm, cá nhân, tổ chức thực hiện có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
* Mức xử phạt đối với hành vi lấn chiếm lòng, lề đường:
Tại khoản 1, khoản 5 Điều 12 Nghị định 100/2019/NĐ-CP quy định về mức phạt hành chính đối với các hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng đường như sau:
– Đối với hành vi buôn bán lấn chiếm vỉa hè có thể bị phạt tiền:
+ Từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng đối với cá nhân
+ Từ 200.000 đồng đến 400.000 đồng đối với tổ chức.
– Đối với hành vi sử dụng trái phép lòng đường đô thị, hè phố để: Họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo; xây, đặt bục bệ; làm mái che hoặc thực hiện các hoạt động khác gây cản trở giao thông chiếm lòng lề đường có thể phạt tiền:
+ Từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với cá nhân;
+ Từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với tổ chức.
– Ngoài ra, trong quá trình buôn bán nếu đổ rác ra đường bộ không đúng nơi quy định thì
+ Cá nhân có thể bị phạt tiền từ 01 – 02 triệu đồng;
+ Tổ chức bị phạt từ 02 – 04 triệu đồng.
– Nếu chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố làm nơi trông, giữ xe thì bị phạt tiền như sau:
+ Chiếm dụng từ 05m2 đến dưới 10m2: Phạt từ 04 – 06 triệu đồng đối với cá nhân, 08 – 12 triệu đồng với tổ chức.
+ Chiếm dụng từ 10m2 đến dưới 20m2: Phạt từ 06 – 08 triệu đồng đối với cá nhân, 12 – 16 triệu đồng với tổ chức.
+ Chiếm dụng từ trên 20m2: Phạt từ 10 – 15 triệu đồng đối với cá nhân, 20 – 30 triệu đồng với tổ chức.
Chú ý: Ngoài phạt vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả từ hành vi lấn chiếm lòng, lề đường. Chẳng hạn như, nếu xả rác thì phải dọn sạch và phải khôi phục lại tình trạng ban đầu.
* Thẩm quyền xử lý hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường:
Căn cứ tại Điều 74 Nghị định 100/2019/NĐ-CP được bổ sung bởi điểm d khoản 26 Điều 2 Nghị định 123/2021/NĐ-CP, các chủ thể có thẩm quyền xử phạt các hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường bao gồm:
– Cảnh sát giao thông trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao;
– Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao;
– Trưởng Công an cấp xã trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao có thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng và họp chợ, mua, bán hàng hóa trong phạm vi đất của đường bộ ở đoạn đường ngoài đô thị.
– Thanh tra giao thông vận tải, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành đường bộ.
– Thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường.
